TieuCuc.comTiêu Cực
Nghĩ quá nhiều và nghĩ quẩn ban đêm

Giờ dành cho lo: hẹn nỗi lo vào mười lăm phút mỗi ngày để nó thôi bám cả ngày

Không cấm mình lo, chỉ hẹn nỗi lo vào một khung mười lăm phút cố định. Cách chọn giờ, ghi sổ chờ trong ngày và dùng mười lăm phút đó cho ra việc.

A Vietnamese office worker in her late twenties sits on a park bench at late afternoon, a closed notebook on her lap and a small timer beside her, seen from the side

Giờ dành cho lo là một cách làm nghe hơi lạ: thay vì cố không lo, bạn hẹn nỗi lo vào một khung cố định, chẳng hạn mười lăm phút lúc năm giờ chiều. Ngoài khung đó, khi một nỗi lo hiện lên, bạn ghi vài chữ vào sổ rồi nói với mình "để đến năm giờ". Đến giờ, bạn ngồi xuống và lo cho đàng hoàng, có giấy bút, có điểm kết thúc.

Cách này không làm nỗi lo biến mất, và cũng không cần. Nó giúp nỗi lo thôi đi theo bạn suốt cả ngày, xen vào bữa ăn, cuộc trò chuyện và giấc ngủ. Dưới đây là những câu hỏi người mới thử hay đặt ra, kèm mẫu sổ chờ có ví dụ điền sẵn và những chỗ dễ vấp.

Vì sao hẹn giờ cho nỗi lo lại có ích

Người hay lo thường lo rải rác suốt ngày: đang rửa bát thì lo, đang họp thì lo, đang chơi với con cũng lo. Mỗi lần chỉ vài phút, nhưng cộng lại thì cả ngày không có lúc nào đầu được nghỉ hẳn. Tệ hơn, lo kiểu rải rác hiếm khi đi tới đâu, vì lúc đó bạn đang làm việc khác, không có giấy bút, không có thời gian để nghĩ cho ra.

Giờ dành cho lo đổi hai thứ. Thứ nhất, nó cho bạn quyền hoãn: bạn không bỏ mặc nỗi lo, chỉ chuyển nó sang một lúc thích hợp hơn. Đầu chấp nhận hoãn dễ hơn nhiều so với chấp nhận bị cấm. Thứ hai, nó biến việc lo thành một việc có hình dạng: có giờ bắt đầu, giờ kết thúc, có chỗ ngồi và một tờ giấy. Lo có hình dạng thì dễ dẫn tới việc làm hơn lo lơ lửng.

Nhiều người còn nhận ra một điều thú vị: đến giờ hẹn, một số nỗi lo ghi buổi sáng đã nhạt đi hẳn, có cái không còn nhớ vì sao mình lo. Đó là bằng chứng của chính bạn rằng không phải nỗi lo nào cũng cần được nghĩ ngay lúc nó hiện ra.

Chọn giờ nào, ngồi ở đâu?

Một khung cố định mỗi ngày. Mười lăm đến hai mươi phút là đủ. Giờ cố định giúp đầu biết chắc là sẽ có lúc để lo, nên dễ chịu hoãn hơn.

Không sát giờ ngủ. Chọn buổi chiều hoặc đầu buổi tối, cách giờ ngủ ít nhất vài tiếng. Lo ngay trước khi lên giường dễ mang nỗi lo theo vào giấc ngủ.

Một chỗ ngồi riêng, không phải giường hay bàn ăn. Một cái ghế ngoài ban công, một góc bàn làm việc, thậm chí một băng ghế công viên trên đường về. Chỗ ngồi riêng giúp việc lo có ranh giới, đứng dậy là kết thúc.

Có hẹn giờ. Đặt chuông báo hết giờ. Biết trước có điểm dừng giúp bạn dám ngồi xuống với nỗi lo mà không sợ bị cuốn cả buổi tối.

Linh hoạt khi cần. Hôm nào bận thì dời giờ trong cùng ngày, đừng bỏ hẳn. Nhưng tránh cứ thấy lo là kéo giờ hẹn lên sớm, vì như vậy giờ hẹn mất tác dụng.

Trong ngày, khi nỗi lo đến sớm hơn giờ hẹn thì làm gì?

Đây là phần cần tập nhiều nhất. Mấy ngày đầu bạn sẽ phải làm các bước này hàng chục lần, và điều đó bình thường.

  1. Nhận ra: "Mình đang bắt đầu lo về chuyện…"
  2. Ghi vài chữ vào sổ chờ (một cuốn sổ nhỏ hoặc một ghi chú trên điện thoại), kèm giờ ghi.
  3. Nói với mình một câu cố định: "Đã ghi. Năm giờ mình sẽ xem."
  4. Đưa sự chú ý về việc đang làm, bằng một chi tiết cụ thể: con số trên bảng tính, tiếng con đang kể chuyện, mùi đồ ăn đang nấu.
  5. Nếu nỗi lo quay lại sau vài phút, lặp lại câu nói, không cần ghi thêm. Không trách mình vì nó quay lại.

Có một ngoại lệ quan trọng: nếu nỗi lo đòi một việc phải làm ngay, ví dụ con sốt cao, hạn nộp giấy tờ là hôm nay, thì làm ngay. Giờ dành cho lo là cho những nỗi lo có thể đợi, không phải để hoãn việc khẩn cấp.

Mười lăm phút đó làm gì cho ra việc?

Khi đến giờ, ngồi xuống chỗ đã chọn với sổ chờ. Đừng chỉ ngồi lo tự do, vì như thế dễ thành một vòng nghĩ dài. Đi theo trình tự.

  1. Đọc lần lượt từng dòng trong sổ chờ. Dòng nào giờ đọc lại thấy đã nhẹ hẳn, gạch đi.
  2. Với mỗi dòng còn lại, hỏi: "Có việc gì mình làm được không?" Nếu có, viết việc đó ra kèm thời điểm.
  3. Với những dòng không làm được gì, viết một câu thừa nhận: "Chuyện này mình đang chờ" hoặc "chuyện này không nằm trong tay mình".
  4. Nếu còn thời gian, chọn một nỗi lo nặng nhất và đi qua nó cho đến cùng trên giấy: điều tệ nhất là gì, khả năng nhiều nhất là gì, nếu xảy ra thì mình làm gì đầu tiên.
  5. Khi chuông reo, viết dòng cuối: "Hết giờ lo hôm nay." Đứng dậy, rời chỗ ngồi, làm một việc khác hẳn.

Sau vài tuần, nhìn lại sổ chờ. Bạn sẽ thấy những nỗi lo của mình hay xoay quanh mấy chủ đề, và nhiều dòng đã được gạch. Đó là cách đo tiến bộ, không cần con số nào khác.

Mẫu sổ chờ, có ví dụ của chị Lan

Chị Lan, nhân viên văn phòng, thử giờ dành cho lo lúc năm giờ chiều trong một tuần. Đây là trang sổ chờ của chị vào ngày thứ Tư.

Giờ ghiNỗi lo (vài chữ)Đến giờ hẹn còn nặng khôngViệc làm được và thời điểm
8:40Mẹ ở quê kêu đau lưng mấy hômCònTối nay gọi hỏi mẹ đau bao lâu, nhờ em trai đưa mẹ đi khám nếu chưa đỡ
10:15Sếp chưa phản hồi bản kế hoạchKhông, đã nhạtGạch, vì sếp đang đi công tác, mai mới về
13:30Tháng này chi tiêu vượtHơi cònChủ nhật ngồi xem lại khoản nào cắt được
15:50Con kêu bạn cùng bàn trêuCònTối hỏi con kể thêm, chưa vội nhắn cô giáo

Chị Lan ghi lại: "Bốn chuyện thì một chuyện tự hết, ba chuyện còn lại có việc làm. Hồi trước mấy chuyện này mình lo suốt từ sáng đến tối, không chuyện nào xong." Ý nghĩ bật lên buổi sáng của chị là "mẹ chắc có bệnh nặng"; đến giờ hẹn, chị nhận ra mình đang đoán xấu nhất, và câu hỏi lại "mình cần biết thêm gì" dẫn tới một cuộc gọi tối nay.

Tuần đầu thường diễn ra thế nào

Biết trước tuần đầu trông ra sao giúp bạn khỏi bỏ cuộc sớm. Hai ba ngày đầu, sổ chờ thường dài, có khi mười mấy dòng, và bạn sẽ thấy mình phải nói câu "để đến năm giờ" nhiều đến mức phát ngượng. Có lúc bạn quên hẳn, lo một mạch nửa tiếng rồi mới nhớ ra. Đó không phải dấu hiệu cách này không hợp với bạn, mà là dấu hiệu bạn đang tập một thói quen mới, chồng lên một thói quen cũ đã có từ rất lâu.

Khoảng giữa tuần, nhiều người bắt đầu thấy một thay đổi nhỏ: lúc ghi xong một dòng, đầu buông ra nhanh hơn một chút. Đến giờ hẹn, có những dòng đọc lại không còn hiểu vì sao buổi sáng mình thấy nặng thế. Cuối tuần, hãy đọc lại cả bảy trang sổ chờ một lượt. Đừng chấm mình làm tốt hay không. Chỉ để ý ba điều: những chủ đề nào lặp lại, bao nhiêu dòng đã tự nhạt trước giờ hẹn, và có việc nào bạn đã thật sự làm nhờ mười lăm phút đó.

Nếu sau một tuần bạn thấy giờ lo làm mình căng hơn, chẳng hạn cứ ngồi xuống là bồn chồn, thử rút ngắn còn mười phút, hoặc đổi sang chỗ ngồi thoáng hơn, có cây, có gió. Cách làm cần vừa với bạn, không phải bạn phải vừa với cách làm.

Hiểu lầm thường gặp khi mới tập

Hiểu lầm: giờ dành cho lo là để lo cho đã. Hiểu đúng: đó là giờ để xử lý nỗi lo theo trình tự, không phải để thả cho đầu chạy tự do mười lăm phút. Không có trình tự thì giờ lo dễ thành giờ nghĩ quẩn.

Hiểu lầm: lỡ lo ngoài giờ là thất bại. Hiểu đúng: lo ngoài giờ sẽ xảy ra, nhất là tuần đầu. Mỗi lần nhận ra và hoãn được là một lần tập thành công, dù chỉ hoãn được vài phút.

Hiểu lầm: phải cảm thấy hết lo sau mười lăm phút. Hiểu đúng: có thể vẫn còn khó chịu khi đứng dậy. Mục tiêu là nỗi lo có chỗ, có việc, không phải cảm giác biến mất.

Hiểu lầm: chỉ người lo nhiều mới cần. Hiểu đúng: ai cũng có thể dùng trong những tuần nhiều chuyện, như sắp chuyển việc, nhà có người ốm, rồi thôi khi mọi thứ lắng xuống.

Khi nỗi lo lớn hơn mười lăm phút một ngày

Giờ dành cho lo là một kỹ năng tự chăm sóc ở mức nhẹ. Nếu bạn đã tập đều vài tuần mà nỗi lo vẫn chiếm gần hết ngày, làm bạn khó tập trung làm việc, khó ngủ, ăn không ngon, hoặc bạn thấy mình phải tránh nhiều việc vì sợ, đó là lúc nên gặp chuyên gia tâm lý hoặc bác sĩ. Chỉ người có chuyên môn mới đánh giá được nỗi lo của bạn đang ở mức nào và cần hỗ trợ gì.

Nếu lo đi kèm tim đập nhanh, khó thở, run tay, đau bụng hay chóng mặt lặp lại, hãy đi khám để loại trừ nguyên nhân thể chất. Đừng tự kết luận đó "chỉ là do lo". Cũng đừng tự mua gì về uống cho bớt lo khi chưa hỏi bác sĩ.

Một dấu hiệu khác đáng để ý là khi nỗi lo bắt đầu quyết định thay bạn: bạn không dám đi xa, không dám nhận một việc mới, không dám để con tự làm điều phù hợp với tuổi, chỉ vì sợ điều xấu xảy ra. Khi đó, có người cùng nhìn lại là việc nên làm sớm chứ không phải đợi đến lúc kiệt sức.

Cuốn sổ chờ vài tuần là thứ nên mang theo. Nó cho thấy bạn lo về những gì, lúc nào, và những gì đã thử. Nếu muốn có người cùng nhìn lại cuốn sổ này, bạn có thể hỏi chuyên gia tâm lý trên Tham Vấn.

Câu hỏi thường gặp

Hẹn giờ để lo có làm mình lo nhiều hơn không?

Ít khi, nếu khung giờ ngắn, có trình tự và có điểm kết thúc. Nhiều người thấy tổng thời gian lo trong ngày giảm đi, vì những nỗi lo rải rác được gom lại và một số tự nhạt trước khi đến giờ.

Nên đặt giờ dành cho lo vào lúc nào trong ngày?

Buổi chiều hoặc đầu buổi tối thường hợp, cách giờ ngủ ít nhất vài tiếng. Quan trọng nhất là cố định và thực hiện ở một chỗ riêng, không phải trên giường hay bàn ăn.

Nếu nỗi lo cần xử lý ngay thì có phải đợi đến giờ không?

Không. Việc khẩn cấp như người thân ốm nặng, hạn giấy tờ ngay hôm nay thì làm ngay. Giờ dành cho lo chỉ dành cho những nỗi lo có thể đợi mà không gây hại gì.

Ghi sổ chờ bằng điện thoại có được không?

Được. Chỉ cần ghi nhanh vài chữ rồi đóng lại, đừng nhân lúc mở điện thoại mà lướt sang chuyện khác. Một số người thích sổ giấy nhỏ vì nó gọn và không kéo sự chú ý đi chỗ khác.

Tập giờ dành cho lo bao lâu thì quen?

Mỗi người một khác. Nhiều người cần một hai tuần để việc hoãn nỗi lo bớt gượng. Nếu sau vài tuần tập đều mà nỗi lo không lơi, hoặc nặng hơn, nên tìm người có chuyên môn.

Bỏ một vài ngày có làm hỏng cả quá trình không?

Không. Bỏ vài ngày thì bắt đầu lại từ hôm sau. Đây là một thói quen đang tập, không phải một chuỗi phải giữ không đứt, và tự trách vì bỏ lỡ chỉ thêm một nỗi lo mới.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138