TieuCuc.comTiêu Cực
Hành động nhỏ và thói quen nâng đỡ tâm trạng

Đi bộ mười phút khi đầu óc nặng nề: dùng bước chân kéo mình ra khỏi vòng nghĩ

Ngồi một chỗ, ý nghĩ cứ chạy vòng. Mười phút đi bộ đổi cảnh, cho cơ thể chuyển động và cho mắt việc khác để làm. Cách bắt đầu khi chẳng muốn ra khỏi nhà.

An older Vietnamese man seen from behind walking along a riverside path in the early morning, trees on both sides, light mist lifting, warm golden light, wide shot

Khi ngồi lì một chỗ với cái đầu nặng trĩu, ý nghĩ tiêu cực thường chạy vòng tròn: cùng một chuyện, cùng mấy câu, lặp lại. Một cách đơn giản để làm vòng ấy lỏng ra là đứng dậy, ra khỏi nhà và đi bộ mười phút. Không phải để "xả hết căng thẳng" theo kiểu thần kỳ nào, mà vì đổi cảnh, cho cơ thể chuyển động và cho mắt có thứ khác để nhìn thường làm ý nghĩ bớt bám chặt.

Đây không phải bài về đi bộ chánh niệm hay giáo án luyện tập. Trọng tâm là ý nghĩ: những câu trong đầu ngăn bạn bước ra cửa, cách đi khi ý nghĩ vẫn đi theo, và cách ghi lại để tự biết mười phút ấy có giúp gì cho mình không.

Vì sao bước ra ngoài hay làm vòng nghĩ lỏng ra

Vòng nghĩ quẩn có một đồng minh ít ai để ý: khung cảnh không đổi. Cùng chiếc ghế, cùng bức tường, cùng ánh đèn, đầu óc không nhận được thông tin mới nào, nên nó quay lại nhai chuyện cũ. Khi bạn ra ngoài, mắt bắt đầu nhận đủ thứ: chiếc xe chạy qua, hàng cây, người bán hàng dọn quầy. Những thứ đó chiếm một phần sự chú ý, và phần còn lại dành cho ý nghĩ tự nhiên bị thu hẹp.

Cơ thể cũng góp phần. Nhiều người kể rằng khi đi được vài phút, nhịp thở đều hơn, vai bớt gồng, và cảm giác bứt rứt dịu đi phần nào. Không cần biết chính xác vì sao mới dùng được; bạn chỉ cần tự thử và ghi lại xem với mình thì thế nào.

Còn một lý do nữa liên quan tới ý nghĩ. Đứng dậy đi bộ khi đang thấy mình "chẳng làm được gì" là một hành động nhỏ có kết quả rõ ràng: mười phút trôi qua, bạn đã đi xong. Kết quả ấy tuy nhỏ nhưng là thật, và nó đứng cạnh ý nghĩ tiêu cực như một dữ kiện ngược chiều. Đó là điều ta muốn: không phải đẩy ý nghĩ đi, mà đặt thêm thứ khác bên cạnh để nó bớt chiếm cả khung hình.

Những câu trong đầu chặn bạn ở cửa

Thường thì phần khó nhất của đi bộ mười phút là mười giây trước khi xỏ giày. Dưới đây là những câu hay gặp, chỗ nó chưa khớp và một câu trả lời ngắn để dùng ngay.

Câu trong đầuChỗ chưa khớpCâu đáp ngắn
"Mệt thế này đi làm gì cho mệt thêm."Mệt vì nghĩ khác với mệt vì cơ thể làm việc nặng; đi chậm mười phút hiếm khi làm kiệt sức"Đi chậm thôi, mệt quá thì quay về."
"Đi cũng thế, về vẫn buồn."Đoán kết quả khi chưa thử lần này"Có thể. Mình đi để biết, không đi để chắc chắn vui."
"Ra ngoài người ta nhìn mình bơ phờ."Đoán ý người khác; phần lớn người đi đường bận chuyện riêng"Ai cũng có lúc trông mệt. Mình đội mũ, đi đường quen."
"Phải có quần áo tập, phải đi đủ ba mươi phút mới có ích."Đặt tiêu chuẩn cao làm việc nhỏ thành khó"Dép, áo đang mặc, mười phút. Thế là đủ cho hôm nay."
"Còn bao nhiêu việc, đi bộ là phí thời gian."Bỏ qua việc đầu rối cũng làm việc chậm đi"Mười phút đổi cảnh có khi giúp mình làm việc nhanh hơn lúc về."

Chọn một câu đáp hợp với mình nhất, ghi vào ghi chú điện thoại hoặc dán ngay cạnh cửa. Lúc cần, bạn không phải nghĩ ra câu đáp, chỉ cần đọc.

Cách đi mười phút cho người đang thấy nặng

Không cần đồng hồ đo bước, không cần quãng đường đẹp. Chỉ cần làm cho việc bước ra cửa dễ nhất có thể.

  1. Chuẩn bị từ trước. Để đôi dép hay giày dễ xỏ ngay cửa, mũ treo bên cạnh. Bớt một bước chuẩn bị là bớt một cơ hội cho ý nghĩ "thôi khỏi".
  2. Chọn sẵn một tuyến quen. Ra đầu hẻm rồi quay lại, một vòng quanh khu chung cư, đi tới gốc cây lớn cuối phố. Tuyến quen đỡ phải quyết định.
  3. Ghi tâm trạng trước khi đi, thang 0–10. Con số chỉ để tự so, không phải điểm đánh giá bạn.
  4. Cho mắt một việc nhỏ. Đếm xem gặp bao nhiêu cái cây có hoa, nhìn màu mái nhà, để ý trời đang trong hay có mây. Không bắt buộc, chỉ là chỗ cho sự chú ý dừng lại.
  5. Đi chậm cũng được. Không cần đi nhanh, không cần đổ mồ hôi. Nếu thấy khoẻ hơn thì đi xa thêm chút, nếu không thì quay về đúng mười phút.
  6. Về nhà ghi lại. Tâm trạng sau khi đi, một dòng nhận xét: "nhẹ hơn chút", "không đổi", "đầu bớt ồn lúc đi ngang chợ".

Nếu bạn có bệnh tim mạch, đau khớp, đang mang thai hoặc mới ốm dậy, hỏi bác sĩ xem mức đi bộ nào hợp với mình. Mười phút đi chậm thường nhẹ nhàng, nhưng cơ thể mỗi người khác nhau.

Lúc đi mà ý nghĩ vẫn bám theo

Không cần đuổi nó đi. Đi bộ không phải để đầu óc trống rỗng. Ý nghĩ có thể vẫn đi cùng bạn. Thử nói thầm "mình đang nghĩ lại chuyện sáng nay" rồi đưa mắt về hàng cây. Lặp lại bao nhiêu lần cũng được.

Phân biệt nghĩ cho ra việc với nghĩ quẩn. Nếu trong lúc đi bạn nghĩ ra một bước cụ thể ("tối nay nhắn cho chị ấy hỏi lại"), đó là nghĩ có ích, ghi lại khi về. Nếu chỉ lặp lại câu cũ không ra thêm gì, đó là quẩn, quay sự chú ý về chân và đường đi.

Đổi nhịp bước. Đi nhanh thêm một đoạn ngắn rồi chậm lại. Thay đổi nhỏ trong cơ thể thường kéo theo sự chú ý.

Đi cùng một người nếu được. Rủ con, rủ hàng xóm, gọi điện cho bạn trong lúc đi. Trò chuyện về chuyện thường ngày cũng là một cách cho ý nghĩ bớt chiếm chỗ.

Đừng biến buổi đi thành buổi xử án. Nếu thấy mình vừa đi vừa liệt kê lỗi lầm, dừng lại ở một góc, nhìn quanh tìm ba thứ có màu xanh, rồi đi tiếp. Bạn không cần giải quyết mọi chuyện trong mười phút.

Chú Bảy và con đường ven kênh

Chú Bảy về hưu được nửa năm. Sáng nào uống xong ly cà phê, chú cũng ngồi ở hiên nhà, càng ngồi càng thấy mình thừa. Câu "già rồi, vô dụng" bật ra ngày càng nhiều, con cái nghe mà lo.

  • Ý nghĩ bật lên: "Giờ mình chẳng còn việc gì, ai cũng bận, có mình hay không cũng vậy."
  • Nhận ra bẫy: chú đang lấy một buổi sáng trống để kết luận về giá trị cả con người mình, và vơ đũa "ai cũng" mà chưa hỏi ai.
  • Câu hỏi lại: con gái hỏi chú: "Hồi còn đi làm, sáng sớm ba thích làm gì nhất?" Chú nhớ ra hồi trẻ hay đi bộ ra bờ kênh xem người ta đánh cá.
  • Cách nhìn cân bằng hơn: "Mình mất cái nhịp đi làm, chứ không mất giá trị. Buổi sáng trống là vì chưa có việc mới, không phải vì mình vô dụng."
  • Việc nhỏ: sáng hôm sau chú đi bộ mười phút ra bờ kênh, mua hai ổ bánh mì mang về cho cháu. Tâm trạng ghi trước 3, sau 5. Tuần sau, chú rủ ông hàng xóm đi cùng.

Câu "già rồi vô dụng" thỉnh thoảng vẫn bật ra. Nhưng giờ mỗi sáng có một việc nhỏ, có người đi cùng, và ý nghĩ ấy không còn đứng một mình chiếm cả buổi sáng.

Ngày mưa, ngày bận và những ngày không ra khỏi nhà được

Thói quen hay gãy không phải vì người ta lười, mà vì không có phương án cho ngày không thuận. Chuẩn bị sẵn vài cách thay thế để mười phút vẫn còn, chỉ là hình thức khác đi. Mục tiêu giữ nguyên: đổi cảnh một chút, cho cơ thể chuyển động, cho mắt và tay việc khác ngoài vòng nghĩ.

  • Trời mưa: đi dọc hành lang chung cư, ra sảnh tầng trệt đứng nhìn mưa vài phút, hoặc đi bộ trong một khu chợ có mái che gần nhà.
  • Ở chỗ làm: đi cầu thang bộ xuống tầng dưới lấy nước rồi quay lên, hoặc đi một vòng quanh toà nhà vào giờ nghỉ trưa thay vì ngồi lướt điện thoại tại bàn.
  • Đang trông con nhỏ: bế hoặc đẩy xe cho con ra đầu ngõ nhìn xe cộ. Trẻ thích, người lớn cũng được đổi cảnh.
  • Đêm khuya không nên ra đường: đi ra ban công hoặc mở cửa sổ nhìn ra ngoài vài phút, rót một cốc nước ấm, rồi quay lại làm một việc tay chân nhẹ như gấp quần áo.
  • Đang mệt thật sự trong người: nghỉ là lựa chọn đúng. Ghi một dòng "hôm nay nghỉ vì mệt", không cần bù vào ngày mai.

Để ý câu "hôm nay không đi được thì thôi luôn". Đó là kiểu nghĩ hoặc trọn vẹn hoặc bỏ hẳn. Một phương án thay thế chỉ năm phút vẫn giữ được sợi chỉ nối các ngày với nhau, và giữ sợi chỉ ấy quan trọng hơn quãng đường dài hay ngắn.

Khi bước chân không đủ, lúc nên tìm người giúp

Đi bộ mười phút là một thói quen nâng đỡ tâm trạng ở mức đời thường. Nó không thay cho việc gặp chuyên gia. Nếu tâm trạng nặng nề kéo dài nhiều tuần, nếu bạn mất hứng thú với gần như mọi thứ, ăn ngủ đảo lộn, không lo được việc làm, việc học hay việc nhà như trước, hoặc đã đi đều vài tuần mà không thấy nhích lên, nên tìm đến chuyên gia tâm lý hoặc bác sĩ. Chỉ họ mới đánh giá được điều bạn đang trải qua.

Nếu khi đi bộ bạn thấy tim đập nhanh bất thường, khó thở, đau ngực, chóng mặt, hãy dừng lại nghỉ và đi khám để loại trừ nguyên nhân thể chất, đừng tự cho đó là "do nghĩ nhiều". Với người lớn tuổi trong nhà hay than "vô dụng", việc rủ đi bộ là cách đỡ rất tốt, nhưng nếu lời than đi kèm buồn bã kéo dài, bỏ ăn, mất ngủ, nên đưa họ đi khám. Nếu muốn có người cùng nhìn lại những gì bạn đã ghi sau mỗi lần đi, bạn có thể hỏi chuyên gia tâm lý trên Tham Vấn.

Nếu cảm giác thấy mình vô dụng, thừa thãi đi tới mức có ý nghĩ tự làm hại bản thân, hãy nói ngay với một người thân tin cậy, đến cơ sở y tế gần nhất hoặc gọi cấp cứu 115. Đừng ở một mình lúc đó.

Câu hỏi thường gặp

Đi bộ mười phút có thật sự giúp bớt suy nghĩ tiêu cực không?

Nhiều người thấy đầu óc nhẹ hơn sau khi đi, nhưng mức độ khác nhau tuỳ người và tuỳ ngày. Cách chắc nhất là tự ghi tâm trạng trước và sau vài lần đi để xem với chính mình thì thế nào.

Đi bộ trong nhà có được không?

Được, nếu trời mưa hay không ra ngoài được. Đi quanh nhà, lên xuống cầu thang, ra ban công nhìn trời. Nhưng ra ngoài thường hiệu quả hơn vì có khung cảnh mới cho mắt, nên khi được hãy chọn ra ngoài.

Có nên vừa đi vừa nghe nhạc hay gọi điện không?

Tuỳ bạn. Nghe một bài nhạc quen hay gọi cho một người bạn có thể giúp sự chú ý rời khỏi vòng nghĩ. Chỉ nên tránh vừa đi vừa đọc tin xấu, vì như vậy chỉ là mang vòng nghĩ ra đường.

Nên đi bộ vào lúc nào trong ngày?

Lúc bạn thấy ý nghĩ bắt đầu chạy vòng là lúc hợp. Nhiều người chọn buổi sáng để có nắng nhẹ, hoặc chiều tan làm để ngắt giữa công việc và chuyện nhà. Tránh đi khi trời quá nắng hoặc đường quá đông.

Đi bộ xong vẫn thấy buồn thì có nên đi lâu hơn không?

Không cần ép. Mười phút đi xong đã là một việc làm được. Nếu thấy khoẻ thì lần sau thêm vài phút, nếu không thì giữ nguyên. Tâm trạng không đổi sau một lần đi là chuyện bình thường.

Làm sao để rủ người thân lớn tuổi hay than vãn đi bộ cùng?

Rủ bằng một việc cụ thể thay vì lời khuyên chung: "Ba đi với con ra chợ mua bó rau", "Mẹ dắt cháu ra công viên giúp con". Người lớn tuổi thường dễ nhận lời khi thấy mình đang giúp ai đó.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138