TieuCuc.comTiêu Cực
Hành động nhỏ và thói quen nâng đỡ tâm trạng

Lướt tin xấu xong thấy mọi thứ tệ đi: đặt điểm dừng và đổi sang một việc tay chân

Đọc hết tin tai nạn này tới tin lừa đảo kia, đặt điện thoại xuống thấy đời u ám hẳn. Cách nhận ra ý nghĩ sau mỗi lần lướt, đặt điểm dừng và chuyển sang việc tay chân.

A middle-aged Vietnamese woman watering potted herbs on a small balcony in late afternoon, a phone with a blank screen lying face down on a stool, golden light, medium shot

Bạn mở điện thoại định xem giờ, rồi bốn mươi phút sau vẫn đang đọc: một vụ tai nạn, một vụ lừa đảo, một bài về giá cả leo thang, vài trăm bình luận giận dữ. Đặt máy xuống, bạn thấy nặng ngực, và trong đầu bật lên một câu rất rộng: "thế giới này ngày càng tệ, chẳng có gì an toàn cả". Đó là lúc chuỗi tin xấu đã đi từ màn hình vào thẳng cách bạn nhìn cuộc sống của chính mình. Hướng gỡ không phải là bỏ hẳn điện thoại hay ép mình chỉ đọc tin vui, mà là nhận ra ý nghĩ sau mỗi lần lướt, đặt một điểm dừng rõ ràng và có sẵn một việc tay chân để chuyển sang.

Bài này đi theo góc ý nghĩ: lướt tin xấu làm méo cách nhìn ở chỗ nào, những câu trong đầu khiến mình không dừng được, cách đặt điểm dừng, một bảng tự quan sát không chấm điểm và một tình huống đi trọn.

Lướt tin xấu làm méo cách nhìn ở chỗ nào

Tin tức và bình luận trên mạng thường được chọn vì gây chú ý, và tin xấu gây chú ý nhiều hơn tin bình thường. Khi bạn đọc liền hai mươi tin buồn, đầu óc không tự nhắc rằng đó là hai mươi chuyện đã được chọn lọc từ hàng triệu chuyện diễn ra trong ngày. Nó chỉ ghi nhận: "xung quanh toàn chuyện xấu". Đó là kiểu lọc lấy cái xấu, bỏ qua cái bình thường, và từ đó rất dễ vơ đũa cả nắm thành "chẳng có gì an toàn".

Bước tiếp theo thường là kéo về mình. Đọc tin một người bị lừa mất tiền tiết kiệm, ý nghĩ chuyển thành "mình cũng sẽ bị thế thôi". Đọc tin một đứa trẻ gặp nạn, cha mẹ nghĩ ngay tới con mình. Nỗi lo ấy là thật, cảm xúc là thật, nhưng bằng chứng cho việc chuyện đó sẽ xảy ra với mình thì gần như không có thêm gì sau bốn mươi phút đọc.

Điều làm vòng này bám dai là cảm giác "đọc thêm cho biết, để còn đề phòng". Một chút hiểu biết đúng là có ích. Nhưng từ một điểm nào đó, đọc thêm không còn cho bạn thông tin mới mà chỉ cho thêm cảm giác bất an, và cảm giác bất an lại thúc bạn đọc tiếp để tìm chút yên tâm. Nhận ra điểm chuyển ấy là bước đầu tiên để dừng.

Câu trong đầu giữ bạn ở lại màn hình

Mỗi lần định đặt máy xuống, thường có một câu kéo bạn lại. Ghi lại câu quen với mình, và chuẩn bị sẵn câu hỏi lại.

Câu giữ bạn lạiNó hứa hẹn điều gìThật ra thường xảy ra gìCâu hỏi lại
"Đọc thêm chút cho biết."Hiểu biết, chuẩn bị tốt hơnĐọc lặp những chi tiết đã biết, thêm bình luận giận dữ"Bài vừa rồi cho mình thêm thông tin mới nào chưa?"
"Xem người ta bàn tán thế nào."Biết mọi người nghĩ gìGặp những câu cực đoan nhất, thấy bực hoặc sợ thêm"Đọc bình luận có giúp mình làm được gì khác không?"
"Lỡ bỏ sót tin quan trọng."An toàn, không bị bất ngờTin thật sự quan trọng thường vẫn tới tai mình qua người thân"Nếu có việc khẩn, mình sẽ biết qua đâu?"
"Đang mệt, lướt cho đỡ nghĩ."Thư giãnChuyển từ nghĩ chuyện của mình sang lo chuyện của cả thế giới"Sau mười phút, mình thấy nhẹ hơn hay nặng hơn?"

Không cần trả lời đúng hay sai. Chỉ cần đặt câu hỏi đủ lâu để tay có thời gian dừng lại trên màn hình.

Đặt điểm dừng trước khi bắt đầu lướt

Điểm dừng hiệu quả nhất là điểm đặt ra trước khi mở máy, vì lúc đang lướt, đầu óc ít khi tự đặt được giới hạn.

  1. Chọn khung giờ đọc tin. Ví dụ mười lăm phút sau bữa trưa. Ngoài khung ấy, nếu thấy tay cầm máy định mở tin, nói thầm "chưa phải giờ đọc tin".
  2. Đặt giới hạn bằng số bài, không bằng cảm giác. "Đọc năm tin rồi dừng" dễ giữ hơn "đọc tới khi thấy đủ", vì cảm giác đủ hiếm khi tới khi đang bất an.
  3. Tránh đọc tin xấu ngay trước khi ngủ và ngay khi vừa thức. Đây là hai lúc đầu óc dễ bám ý nghĩ nhất và có ít việc khác để chuyển sang.
  4. Bỏ qua phần bình luận khi đang mệt. Đọc tin là một chuyện, đọc hàng trăm phản ứng cực đoan là một chuyện khác hẳn.
  5. Khi đến điểm dừng, úp điện thoại xuống và đứng dậy. Không đặt máy cạnh tay. Đổi chỗ ngồi hoặc đi sang phòng khác.
  6. Chuyển ngay sang một việc tay chân đã chọn sẵn (xem mục dưới), trước khi ý nghĩ kịp rủ bạn quay lại.

Điểm dừng không cần hoàn hảo. Lỡ đọc quá năm bài thì dừng ở bài thứ bảy cũng được. Ý nghĩ "đã lỡ rồi thì đọc nốt" là cái bẫy đáng để ý nhất.

Việc tay chân để chuyển sang ngay sau khi đặt máy

Vì sao cần việc tay chân. Khi bạn chỉ dừng mà không có gì thay vào, đầu óc sẽ tiếp tục nhai lại những tin vừa đọc, hoặc tay tự cầm máy lên lần nữa. Việc dùng tay và cơ thể chiếm chỗ cho sự chú ý tốt hơn việc chỉ ngồi im.

Tưới cây, nhặt lá úa. Năm phút, chạm vào đất và lá, nhìn thứ đang sống và lớn lên. Nhiều người thấy đây là cách đổi cảnh dễ nhất ngay trong nhà.

Rửa vài cái cốc, lau mặt bàn. Việc nhỏ, có kết quả nhìn thấy ngay. Nó đặt cạnh ý nghĩ "mọi thứ đang tệ đi" một dữ kiện nhỏ: ít nhất góc bếp này vừa gọn hơn.

Gấp quần áo, xếp lại giá giày. Việc lặp đi lặp lại giúp nhịp trong người chậm lại. Không cần làm hết, mười phút là đủ.

Nấu một món đơn giản hoặc pha một ấm trà. Mùi hương, tiếng nước sôi, việc của đôi tay kéo bạn về với không gian ngay trước mặt, nơi mọi thứ vẫn đang diễn ra bình thường.

Nhắn hỏi thăm một người thân. Nếu tin bạn vừa đọc làm bạn lo cho ai đó, hỏi thăm họ một câu thường làm dịu hơn là đọc thêm mười tin nữa.

Cô Nga và những tối đọc tin tai nạn

Cô Nga, năm mươi hai tuổi, có con trai đi làm xa và hay chạy xe máy đường dài. Tối nào cô cũng đọc tin tai nạn giao thông tới khuya, rồi nằm không ngủ được.

  • Ý nghĩ bật lên: "Đường sá giờ nguy hiểm quá, thằng Tú đi suốt thế kiểu gì cũng có ngày gặp chuyện."
  • Nhận ra bẫy: cô thấy mình đang lấy hàng chục tin đã đọc làm bằng chứng cho chuyện sẽ xảy ra với con, và nghĩ ngay tới điều tồi tệ nhất.
  • Câu hỏi lại: "Đọc thêm tin tai nạn có làm con an toàn hơn không? Mình có thể làm gì thật sự cho con?"
  • Cách nhìn cân bằng hơn: "Mình lo vì thương con, điều đó dễ hiểu. Đọc tin không bảo vệ được con. Nhắc con đi đường cẩn thận và hẹn giờ gọi thì có ích hơn."
  • Việc nhỏ: cô đặt điểm dừng: chỉ đọc tin buổi sáng, sau tám giờ tối không mở mục tin tức. Tối đó cô gọi cho con năm phút, rồi ra ban công tưới mấy chậu húng. Tâm trạng trước 2, sau 5.

Nỗi lo cho con không biến mất, và cũng không cần biến mất. Nhưng giờ nó có chỗ để đi, một cuộc gọi, một lời dặn, thay vì bị nuôi lớn thêm bằng từng tin tai nạn lúc nửa đêm.

Bảng tự quan sát một tuần: lướt đã thành vòng nghĩ chưa

Đánh dấu mỗi câu bằng "có", "không" hoặc "thỉnh thoảng". Không cộng điểm, không có mức nào là nặng hay nhẹ. Bảng chỉ để bạn thấy rõ thói quen của mình hơn.

  • Tuần qua, mình có mở tin tức ngay khi vừa thức dậy không?
  • Mình có đọc tin xấu khi đã nằm lên giường không?
  • Có lần nào định xem một tin mà lướt tới hơn ba mươi phút không?
  • Sau khi đặt máy, mình có thấy nặng ngực, bồn chồn hoặc khó tập trung không?
  • Có ý nghĩ nào kiểu "chẳng có gì an toàn", "rồi sẽ tới lượt mình" lặp lại nhiều lần trong ngày không?
  • Mình có bỏ dở việc đang làm hay bữa ăn để đọc tiếp không?

Câu nào bạn đánh "có" nhiều, đó là chỗ nên đặt điểm dừng trước tiên. Ví dụ nếu hay đọc tin lúc nằm trên giường, chỉ cần để điện thoại sạc ở ngoài phòng ngủ là đã đổi được nhiều. Sau hai tuần, đánh dấu lại để tự so, không phải để chấm mình tiến bộ hay chưa.

Khi nỗi lo từ tin tức vượt quá sức tự xoay xở

Đặt điểm dừng và chuyển sang việc tay chân là kỹ năng tự chăm sóc ở mức đời thường. Nếu nỗi lo sau khi đọc tin kéo dài nhiều tuần, nếu bạn không ngủ được, không làm việc được, liên tục kiểm tra điện thoại vì sợ có chuyện xấu, hoặc tránh ra đường, tránh đi xe vì những điều đã đọc, hãy tìm đến chuyên gia tâm lý hoặc bác sĩ. Chỉ người có chuyên môn mới đánh giá được mức độ của nỗi lo ấy.

Nếu đọc tin xong bạn thấy tim đập nhanh, khó thở, tức ngực, hãy đi khám để loại trừ nguyên nhân thể chất trước, đừng tự cho rằng đó chỉ là do lo. Nếu tin tức liên quan tới một biến cố bạn hoặc người thân từng trải qua và khiến bạn sống lại cảm giác ấy, càng nên có người có chuyên môn đồng hành. Nếu muốn có người cùng nhìn lại thói quen đọc tin và những ý nghĩ đi kèm, bạn có thể hỏi chuyên gia tâm lý trên Tham Vấn.

Nếu những gì đọc được làm bạn thấy mọi thứ vô nghĩa, tuyệt vọng, hoặc có ý nghĩ tự làm hại bản thân, hãy nói ngay với một người thân tin cậy, đến cơ sở y tế gần nhất hoặc gọi cấp cứu 115. Đừng ở một mình lúc đó.

Câu hỏi thường gặp

Vì sao đọc tin xấu xong lại thấy mọi thứ tệ hơn thực tế?

Vì tin được chọn đăng thường là những chuyện bất thường, gây chú ý. Đọc liền nhiều tin như vậy, đầu óc dễ coi đó là bức tranh chung của cuộc sống, rồi kéo về mình bằng ý nghĩ "rồi sẽ tới lượt mình".

Có nên bỏ hẳn việc đọc tin tức không?

Không nhất thiết. Biết tin ở mức vừa phải vẫn có ích. Điều cần là đặt khung giờ và giới hạn rõ ràng, tránh đọc lúc vừa thức và trước khi ngủ, và bỏ qua phần bình luận khi đang mệt.

Đặt điểm dừng bằng số bài hay bằng thời gian thì tốt hơn?

Cả hai đều được, miễn là đặt trước khi bắt đầu. Nhiều người thấy đếm số bài dễ giữ hơn vì khi đang lướt, cảm giác về thời gian thường trôi rất nhanh. Chọn cách nào bạn giữ được.

Đã lỡ lướt quá lâu thì nên làm gì?

Dừng ở bài tiếp theo, không cần đọc nốt. Úp điện thoại xuống, đứng dậy làm một việc tay chân trong mười phút. Không cần tự trách, chỉ ghi lại lúc đó là mấy giờ để lần sau đặt điểm dừng sớm hơn.

Tại sao làm việc tay chân lại giúp hơn ngồi nghỉ?

Ngồi im sau khi đọc tin thì đầu óc dễ nhai lại những gì vừa đọc. Việc dùng tay và cơ thể chiếm một phần sự chú ý, kéo bạn về với không gian trước mặt, nơi mọi thứ vẫn đang bình thường.

Đọc tin xấu làm mình lo cho người thân thì nên làm gì?

Chuyển nỗi lo thành một việc cụ thể cho người đó: gọi hỏi thăm, nhắc một lời dặn, hẹn giờ liên lạc. Việc ấy có ích cho cả hai hơn là tiếp tục đọc thêm tin về những chuyện tương tự.

Cần tư vấn cụ thể cho trường hợp của bạn?

Chúng tôi sẽ liên hệ trong vòng 24 giờ.

Đăng ký tư vấn ngay

Bài viết liên quan

Bạn cần hỗ trợ thêm?

Để lại thông tin, chúng tôi sẽ liên hệ trong 24 giờ.

hoặc
Gọi ngay 0926 138 138